Zelfstandige verwerking
Directe Instructie

Het resultaat van een goede instructie en begeleide inoefening is dat alle leerlingen in staat zijn om de leerstof zelfstandig verder in te oefenen. Er moeten nu vooral ‘kilometers worden gemaakt’.
De zelfstandige verwerking is een middel om de leerstof in het langetermijngeheugen op te nemen, zodat de leerlingen deze snel en foutloos kunnen oproepen en toepassen op momenten dat ze het nodig hebben.

 



Afstemming tussen lesdoel en zelfstandige verwerking
Je wilt dat de leerlingen succeservaringen opdoen tijdens de zelfstandige verwerking. De opdrachten van het werkblad of in het leerlingboek moeten daarom aansluiten op het lesdoel, de instructie en de begeleide inoefening.
Je hebt vast wel eens meegemaakt dat je dacht alles goed te hebben uitgelegd, maar dat er tijdens de zelfstandige verwerking veel vingers omhoog gingen. Vaak stoppen methodemakers instinkers en uitzonderingen tussen de opdrachten. Spoor deze daarom op en behandel deze in je instructie. Uiteraard niet precies dezelfde voorbeelden, maar voorbeelden van hetzelfde type.
Het is van belang om tijdens de voorbereiding van je les te kijken welke opdrachten de leerlingen moeten maken in het leerlingboek. Methodemakers zijn vooral geneigd de moeilijke voorbeelden in het laatste rijtje sommen te stoppen of in de laatste opdrachten te verwerken. Bekijk deze daarom extra goed.


Rijtjes sommen: de laatste twee sommen gaan opeens over het tiental.

Soms sluiten de opdrachten in het leerlingboek helemaal niet aan op het lesdoel en moeten leerlingen opeens iets compleet anders doen. Vraag je in dat geval of of deze leerstof al eens eerder behandeld is en dient als herhaling. Geef in dat geval een korte instructie. Als de leerstof onbekend is, dan vervang je deze door een eigen opdracht die wel aansluit op het lesdoel.


Regels en routines
Zorg er tijdens de zelfstandige verwerking voor dat leerlingen rustig kunnen werken. Dit betekent dat er duidelijke regels en routines zijn in je klas. Leer het gewenste gedrag expliciet aan en oefen dit in. Herhaal het gewenste gedrag voorafgaand aan de fase van zelfstandige verwerking. Op deze manier ben je problemen voor. Effectieve leerkrachten richten zich op preventie.

· Geef aan of leerlingen mogen samenwerken of juist niet.

· Visualiseer de beschikbare tijd.

· Geef het stemvolume aan waarmee de leerlingen mogen spreken.

· Geef je eigen beschikbaarheid aan.

· Zorg dat de leerlingen weten wat ze moeten doen als ze klaar zijn.

 

Tijd is voor veel leerlingen een abstract begrip. Maak dit daarom zichtbaar door een time-timer te gebruiken. Leerlingen met adhd of pdd-nos zijn zeer gebaat bij het visualiseren van tijd, maar ook veel andere leerlingen vinden het prettig te weten hoe lang ze moeten werken. Zet het visualiseren niet alleen in voor je zorgleerlingen, maar preventief voor de hele groep.


Time-timer (Gynzy.com)

 

Tijdens de zelfstandige verwerking hoeft het niet altijd stil te zijn. Soms wil je dat leerlingen overleggen met hun schoudermaatje of in hun groepje. Soms wil je wel dat het gewoon stil is en dat leerlingen helemaal zelfstandig verwerken.
Geef duidelijk aan welk stemvolume je wilt horen, doe dit kort voor en vraag de leerlingen om het aan jou te laten horen. Hiermee voorkom je dat je tijdens de les moet waarschuwen dat er teveel lawaai is. Gebruik eventueel een visuele ondersteuning.


Stemvolume (MeesterTim.nl)
 

 

Zelfstandig verwerken is niet gelijk aan zelfstandig werken
Zoals gezegd is de zelfstandige verwerking een middel om de leerstof duurzaam in het langetermijngeheugen op te nemen. Laat leerlingen niet teveel en te lang zelfstandig verwerken. Houd hiervoor ongeveer 20 tot 30 minuten aan. Laat deze lesfase ook altijd zo snel mogelijk volgen op de fasen van instructie en begeleide inoefening.
Zelfstandig
verwerken is bovendien iets anders dan zelfstandig werken. Bij zelfstandig verwerken is de leerstof uitgelegd door de leerkracht en moeten de leerlingen vooral veel oefenen om zich deze goed eigen te maken. Bij zelfstandig werken moeten leerlingen zonder instructie de leerstof eigen maken.

 


 

Sommige scholen laten leerlingen zelfstandig werken om hen zelfstandigheid bij te brengen. Dit gaat vaak ten koste van het leren, omdat leerlingen vaak beduidend minder doen als ze geen instructie hebben gehad en te veel verantwoordelijkheid krijgen voor het eigen leerproces.
De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen schrijft in haar rapport ‘Rekenonderwijs op de basisschool’ uit 2009 dat ‘scholen zich dienen te bezinnen op het veelvuldig gebruik van niet-begeleid zelfstandig werken’.

 

Bron: KNAW, Rekenonderwijs op de basisschool. Analyse en sleutels tot verbetering.

 

Natuurlijk is het belangrijk om leerlingen zelfstandigheid bij te brengen. De vraag is echter of het verstandig is om dit te doen met de kern- en zaakvakken. Juist de leerinhouden van deze vakken dragen namelijk in hoge mate bij aan de zelfstandigheid van leerlingen. Een goede lees- en rekenvaardigheid, aangevuld met voldoende kennis van de wereld zijn nodig om zelfstandig opdrachten te lezen, te begrijpen en de beschikbare tijd goed te plannen.

Door bij de kern- en zaakvakken niet te veel zelfstandig te laten werken, vergroot je paradoxaal juist de zelfstandigheid van je leerlingen. Je geeft hen namelijk de tools die hiervoor nodig zijn. Gebruik de tijd die je voor de kern- en zaakvakken op je rooster hebt ingeruimd daarom gericht om de leerdoelen te bereiken. Kies ervoor om altijd instructie en begeleide inoefening te realiseren tijdens deze vakken.

 

© 2015 directeinstructie.nl