Instructie: de vorm

>>> Video: drie vormen van instructie

>>> Video: uitleggen (rekenen)

>>> Video: uitleggen (taal)

De belangrijkste fase van een les is de instructiefase. Hierin wordt de leerstof aangeboden aan de leerlingen. Hoeveel tijd je ook besteedt aan begeleide inoefening en zelfstandige verwerking, zonder een goede instructie verliezen deze lesfasen hun kracht. Er bestaan drie vormen van instructie: uitleggen, voordoen en hardop denken.

 Drie vormen van instructie

 

Uitleggen
Uitleggen is waarschijnlijk de meest gebruikte vorm van instructie. Je doet dit door in de jij- of wij-vorm te spreken. Het is belangrijk om leerlingen tijdens de uitleg te activeren door hen aantekeningen te laten maken. Leerlingen die aantekeningen maken, zijn actief en meer betrokken. Ook zorgt de fysieke handeling van het schrijven ervoor dat de uitleg beter wordt onthouden. Schrijf zelf ook mee op je digibord.

>>> “Als je de persoonsvorm in een zin wilt vinden, dan moet je de zin vragend maken. Het woord dat dan voorop komt te staan, is de persoonsvorm.”

>>> “Als we willen weten wat het gemiddelde is, dan moeten we alle getallen optellen en de uitkomst delen door het aantal getallen.”

 

Voordoen
Bij het voordoen gebruik je voorwerpen en materialen die je instructie ondersteunen. Bij de projectlessen bij rekenen worden vaak concrete materialen gebruikt: meetlinten, klokken, biljetten, munten en maatbekers.

>>> “Aan deze kant van de balans zet ik een gewicht van 20 gram. Aan de andere kant zet ik twee gewichten van 10 gram. Je ziet dat de balans in evenwicht is. Dat betekent dat aan beide kanten van de balans 20 gram aan gewicht staat.”

 

Hardop denken
Hardop denken wordt ook wel ‘modelen’ genoemd. Bij deze vorm van instructie denk je hardop in de eerste persoon (ik-vorm), zodat de leerlingen horen hoe jij een probleem aanpakt. Je geeft de leerlingen als het ware een kijkje in jouw hoofd door je denkproces hardop te verwoorden.
Bij het hardop denken stel je jezelf vragen die je ook zelf weer beantwoordt. Laat je niet verleiden om leerlingen jouw vragen te laten beantwoorden. Het gaat erom dat je jouw denkproces zichtbaar maakt.

>>> 1/3 + 1/6 = Hmmm . . . hoe kan ik die nu bij elkaar optellen? Eens even denken . . . ik ga eerst de noemers gelijknamig maken. Kan ik van die 1/3 ook zesden maken? Ja . . . als ik de noemer keer twee doe. Ik heb geleerd dat ik dan de teller ook keer twee moet doen. Hoeveel wordt dat dan? Even denken . . . twee keer één is twee . . . en twee keer drie is zes . . . 2/6 dus. Nu kan ik ze bij elkaar optellen . . . 2/6 + 1/6 = 3/6.


Maak de leerlingen duidelijk dat je hardop gaat denken. Benoem expliciet dat je hardop gaat denken en ondersteun dit met een gebaar: wijs met je vinger naar je hoofd. Kies voor een vaste plaats in de klas waar je goed zichtbaar bent voor alle leerlingen.
Je markeert deze plaats met een zogenoemde ‘denkstip’. Als je op deze stip staat, dan geef je leerlingen een kijkje in jouw hoofd en laat je horen hoe jij denkt, welke problemen je tegenkomt en hoe je deze aanpakt.
Laat ook leerlingen op deze denkstip plaatsnemen tijdens de begeleide inoefening of het controleren van begrip. Zorg dat je kleine geplastificeerde denkwolken hebt die je kunt uitreiken. Leerlingen houden deze boven hun hoofd en verwoorden hun gedachten of aanpakstrategie in de ik-vorm.
 


 
Denkstip


Vraag en antwoord
Trap niet in de val van lesgeven via vraag en antwoord. Geef altijd eerst instructie en stel dan pas vragen. Op deze manier stel je álle leerlingen in staat om antwoord te geven en niet alleen de sterke. Als je vragen stelt zonder instructie te hebben gegeven, dan controleer je voorkennis. Je wilt echter controleren of alle leerlingen begrijpen wat je hebt uitgelegd. Leg altijd eerst uit en stel daarna controlevragen.


Leren is leuk

Om de leerstof goed eigen te kunnen maken, wordt deze duidelijk en sober aangeboden aan de leerlingen. De leerstof staat centraal en de beschikbare leertijd wordt doelgericht gebruikt om het lesdoel te behalen. De lessen worden niet onnodig opgeleukt met werkvormen en opdrachten die afleiden van de kern.
Het leren zélf wordt leuk gemaakt. De leerlingen merken dat ze iets beheersen wat eerst buiten hun interesses en mogelijkheden lag. Dit besef heeft een enorme impact op hun  werkhouding en betrokkenheid. Leerlingen worden actief betrokken bij het leren door hen aantekeningen te laten maken, te laten overleggen met elkaar en denktijd te bieden na het stellen van een vraag.
Door het verzorgen van kwalitatief hoogwaardige instructie en het stapsgewijs overdragen van de verantwoordelijkheid worden er succeservaringen gerealiseerd. Leerlingen ervaren: ik kan het! Dit zie je terug in hun zelfvertrouwen en motivatie.

 


 

© 2015 directeinstructie.nl

>>> Voordoen (rekenen)

>>> Video: hardop denken (begrijpend lezen)

>>> Aantekeningen maken tijdens de les

Directe Instructie